Ból głowy w skroni – związek ze stawem skroniowo-żuchwowym i szyją
- 13 sie
- 3 minut(y) czytania
Ból głowy w skroni nie zawsze ma jedno źródło. Może towarzyszyć migrenie, ale bywa też związany z funkcją żuchwy lub górnego odcinka szyjnego kręgosłupa. Oba obszary są ze sobą powiązane. Dlatego podczas oceny dolegliwości warto uwzględnić nie tylko miejsce bólu, lecz także czynniki, które go wywołują lub nasilają.
Ból w skroni a staw skroniowo-żuchwowy
Ból głowy związany z zaburzeniami skroniowo-żuchwowymi jest zwykle odczuwany w okolicy skroni. Charakterystyczną wskazówką jest jego związek z pracą żuchwy. Dolegliwości mogą nasilać się podczas żucia, szerokiego otwierania ust, zaciskania zębów lub innych ruchów żuchwy.
Znaczenie mają także objawy występujące w obrębie twarzy i żuchwy. Należą do nich ból mięśni żucia, tkliwość okolicy skroni, ograniczone otwieranie ust oraz zmiana toru ruchu żuchwy. Mogą pojawić się również dźwięki w stawie. Sam trzask nie przesądza jednak o przyczynie bólu.
Podczas badania sprawdza się, czy ruch żuchwy lub ucisk mięśnia skroniowego wywołuje ból znany pacjentowi. Jeżeli tak się dzieje, należy dokładniej ocenić cały układ żucia. Pomocna może być fizjoterapia stawu skroniowo-żuchwowego, prowadzona na podstawie rozpoznanych zaburzeń ruchu i napięcia mięśniowego.
Jak ból z odcinka szyjnego może promieniować do skroni?
Źródłem bólu odczuwanego w skroni mogą być także struktury górnego odcinka szyjnego. Informacje czuciowe z poziomu C1-C3 docierają do obszaru układu nerwowego, który odbiera również sygnały z nerwu trójdzielnego. Nerw ten odpowiada za czucie w znacznej części twarzy i głowy.
Wspólna droga przewodzenia sprawia, że układ nerwowy może lokalizować ból pochodzący z szyi w innym miejscu. Dolegliwość może promieniować do potylicy, skroni, czoła lub okolicy oczodołu. Taki mechanizm występuje w bólu głowy pochodzenia szyjnego.
Migrena szyjna – objawy i znaczenie tego określenia
Określenie migrena szyjna jest używane potocznie. Najczęściej odnosi się do bólu szyjnopochodnego, który ze względu na lokalizację i nasilenie może przypominać migrenę. Nie jest jednak odrębnym rozpoznaniem migreny.
Do objawów przypisywanych migrenie szyjnej należą:
• ból rozpoczynający się w szyi lub potylicy i przemieszczający się w kierunku skroni, czoła albo oka,
• częstsze występowanie bólu po jednej stronie głowy,
• ograniczenie ruchomości szyi lub uczucie jej sztywności,
• nasilanie dolegliwości podczas ruchów głowy albo po dłuższym utrzymywaniu jednej pozycji,
• możliwość odtworzenia bólu podczas badania określonych struktur szyi.
Nudności, nadwrażliwość na światło lub dźwięki mogą pojawić się przy różnych rodzajach bólu głowy. Nie wystarczają więc do samodzielnego rozpoznania migreny ani bólu szyjnopochodnego. Podobnie sam ból szyi nie oznacza, że dolegliwość ma źródło w kręgosłupie. Migrenie również może towarzyszyć napięcie lub ból tej okolicy.
Co może wskazywać na źródło dolegliwości?
Związek bólu z żuciem, zaciskaniem zębów lub otwieraniem ust kieruje uwagę na staw skroniowo-żuchwowy i mięśnie żucia. Nasilanie objawów pod wpływem ruchu szyi albo długiej, niezmienianej pozycji może przemawiać za udziałem odcinka szyjnego. W praktyce oba problemy mogą występować jednocześnie.
Nie należy rozpoznawać przyczyny wyłącznie na podstawie miejsca bólu. Potrzebny jest wywiad i badanie. Ocenia się ruch żuchwy, mięśnie żucia, ruchomość szyi oraz reakcję objawów na określone ruchy i ucisk. Wstępem do takiej oceny jest konsultacja fizjoterapeutyczna.
Czy ból głowy w skroni oznacza dyskopatię szyjną?
Nie każdy ból pochodzenia szyjnego wynika ze zmian w krążkach międzykręgowych. W powstawaniu bólu głowy mogą uczestniczyć między innymi górne stawy szyjne i otaczające je mięśnie. Samo umiejscowienie dolegliwości nie pozwala więc stwierdzić, że jej przyczyną jest dyskopatia szyjna.
Szersza ocena odcinka szyjnego jest szczególnie ważna, gdy oprócz bólu głowy występują ból szyi, ograniczenie ruchu, dolegliwości w obrębie barku lub objawy promieniujące do ręki. Jeżeli dyskopatia została już rozpoznana, plan leczenia dyskopatii powinien uwzględniać aktualne objawy i wynik badania funkcjonalnego.
Jak może pomóc fizjoterapia?
Postępowanie zależy od stwierdzonego źródła i mechanizmu bólu. Badanie może obejmować ocenę ruchomości szyi, toru ruchu żuchwy, mięśni żucia oraz tkanek w okolicy potylicy i karku. Fizjoterapeuta sprawdza również, czy badane ruchy lub ucisk odtwarzają znane dolegliwości.
Terapia może łączyć edukację, odpowiednio dobrane ćwiczenia oraz terapię manualną. Jej zakres nie powinien być taki sam u każdego pacjenta. Przy zaburzeniach skroniowo-żuchwowych uwzględnia się pracę żuchwy i mięśni żucia. W bólu szyjnopochodnym większe znaczenie może mieć poprawa ruchomości oraz kontroli ruchu szyi.
Kiedy ból głowy w skroniach wymaga pilnej konsultacji medycznej?
Nie każdy ból głowy kwalifikuje się w pierwszej kolejności do fizjoterapii. Pilnej oceny medycznej wymaga nagły, bardzo silny ból o nietypowym przebiegu. Sygnałem alarmowym są również zaburzenia widzenia, nagłe i silne zawroty głowy, upadki bez wyraźnej przyczyny, trudności w mówieniu lub połykaniu. W takich sytuacjach nie należy czekać na wizytę fizjoterapeutyczną.
Ból głowy w skroniach może mieć różne przyczyny, a podobne objawy nie zawsze oznaczają to samo schorzenie. Jeżeli dolegliwość powraca lub pozostaje w wyraźnym związku z ruchem żuchwy albo szyi, warto ocenić oba te obszary. Pozwala to dobrać postępowanie do rzeczywistego problemu, zamiast koncentrować się wyłącznie na miejscu odczuwania bólu.
