Łokieć tenisisty - leczenie
i fizjoterapia
Łokieć tenisisty kojarzy się głównie ze sportami rakietowymi, jednak w praktyce tylko niewielka część przypadków ma bezpośredni związek z tenisem. Znacznie częściej ból łokcia pojawia się u osób, które intensywnie wykorzystują rękę w pracy lub treningu — m.in. podczas pracy przy komputerze, w zawodach manualnych, w domu i ogrodzie, na siłowni, a także w dyscyplinach wymagających powtarzalnych ruchów kończyny górnej.
Objawy zwykle rozwijają się stopniowo: początkowo są odczuwalne po wysiłku, a z czasem zaczynają przeszkadzać również w prostych codziennych czynnościach, takich jak chwytanie lub podnoszenie przedmiotów.
Co to łokieć tenisisty i dlaczego dochodzi
do dolegliwości?
Łokciem tenisisty (lateral epicondylitis) określa się uraz wynikający z nadmiernych obciążeń działających na ścięgno wspólne prostowników w miejscu jego przyczepu po stronie bocznej łokcia, najczęściej z zajęciem ścięgna mięśnia extensor carpi radialis brevis (ECRB).
Dolegliwości bólowe pojawiają się, gdy obciążenia przekraczają aktualną tolerancję ścięgna i dochodzi do jego podrażnienia w okolicy przyczepu. Łokieć tenisisty najczęściej rozwija się w odpowiedzi na powtarzalne, jednostronne czynności wykonywane przez dłuższy czas, zwłaszcza gdy wymagają one mocnego chwytu oraz częstych ruchów nadgarstka i przedramienia.
Czynniki prowokujące w życiu codziennym i pracy
- długotrwała praca przy komputerze i obsługa myszki, szczególnie przy utrzymywaniu napiętego chwytu oraz zwiększonym napięciu w obrębie barków;
- prace wymagające mocnego chwytu i skręcania przedramienia (np. korzystanie ze śrubokręta, wkrętarki, kluczy narzędziowych, sekatora);
- dźwiganie i przenoszenie obciążeń (np. torby z zakupami, walizki, wiadra, noszenie dziecka);
- czynności narażające na powtarzalne drgania, typowe dla części elektronarzędzi.
Czynniki prowokujące w sporcie
- sporty rakietowe (m.in. tenis, squash, badminton);
- dyscypliny rzutowe (np. baseball, konkurencje rzutowe);
- pływanie (duża objętość pracy kończyny górnej);
- trening siłowy i funkcjonalny, szczególnie ćwiczenia obciążające chwyt i prostowniki nadgarstka (np. martwy ciąg, podciąganie, wiosłowanie, ćwiczenia typu swing).
Jak wygląda leczenie łokcia tenisisty
w naszej klinice?
W naszej klinice nie stosujemy jednego, gotowego schematu postępowania dla wszystkich, ponieważ ból w okolicy łokcia może mieć różne przyczyny. Zaczynamy od szczegółowego wywiadu oraz badania klinicznego i funkcjonalnego, aby ustalić źródło dolegliwości i ocenić, jak w danym przypadku pracują mięśnie, stawy oraz struktury nerwowe. Na tej podstawie planujemy fizjoterapię dopasowaną do aktualnego stanu tkanek, codziennych obciążeń oraz poziomu aktywności pacjenta.
Jak rozpoznać łokieć tenisisty?
W wielu przypadkach nie jest to typowy stan zapalny. Zapalenie może pojawiać się na początku, ale w przewlekłych dolegliwościach częściej obserwuje się obraz tendinopatii — przeciążeniowej zmiany w ścięgnie. Włókna kolagenowe tracą wtedy regularne ułożenie, przez co tkanka gorzej znosi powtarzalne obciążenia i łatwiej ulega podrażnieniu.
Co to oznacza w praktyce?
Maści, okłady i chwilowe odciążenie mogą zmniejszyć objawy, ale często nie rozwiązują przyczyny. Zwykle potrzebny jest też plan stopniowego powrotu do obciążeń i ćwiczenia, które poprawiają tolerancję ścięgna.
Najbardziej charakterystyczne są:
-
ból po zewnętrznej stronie łokcia, często w punkcie, który da się wskazać palcem;
-
ból przy czynnościach typu: chwytanie, podnoszenie kubka, wyciskanie szmatki, noszenie torby, odkręcanie słoika;
-
osłabienie siły chwytu (czasem bardziej przez ból niż „prawdziwą” utratę siły);
-
ból przy pracy ręką, szczególnie gdy łokieć jest wyprostowany;
-
czasem promieniowanie w dół po zewnętrznej stronie przedramienia (rzadziej aż do palców).
4 etapy narastania dolegliwości
-
Lekki ból kilka godzin po aktywności.
-
Ból zaraz po aktywności lub pod jej koniec.
-
Ból w trakcie aktywności + nasilenie po niej.
-
Ból stały, utrudniający codzienne czynności.
Jeśli rozpoznajesz u siebie etap 2–3, to zwykle jest to moment, w którym fizjoterapia daje najlepszy efekt, bo problem nie zdążył się jeszcze „utrwalić”.
Typowe objawy
Jeśli ból jest typowo zlokalizowany po zewnętrznej stronie łokcia, często prowokują go proste czynności:
-
Test kubka z kawą: podniesienie pełnego kubka w wyprostowanym łokciu nasila ból.
-
Test krzesła: próba uniesienia krzesła jedną ręką (chwyt za oparcie) wywołuje ból po zewnętrznej stronie łokcia.
-
Opór na wyprost nadgarstka: gdy próbujesz unieść dłoń ku górze, a druga ręka stawia opór, ból może się pojawić w okolicy nadkłykcia.
Warto pamiętać, że takie próby często dobrze „obrazują” problem, ale nie zawsze jednoznacznie go potwierdzają. Podobny ból mogą powodować również inne dolegliwości w okolicy łokcia i przedramienia.
Co jeszcze może powodować podobny ból w łokciu?
W diagnostyce bólu bocznej strony łokcia uwzględnia się kilka możliwych przyczyn. Szczególne znaczenie mają dwie z nich:
1) Zespół kanału nerwu promieniowego (radial tunnel syndrome)
Tutaj ból bywa bardziej kilka centymetrów poniżej łokcia, czasem pojawiają się nietypowe odczucia (mrowienie, pieczenie), a testy na ścięgno nie zawsze są jednoznaczne.
2) Problem z odcinkiem szyjnym
Czasem łokieć boli „z szyi” – zwłaszcza gdy są:
-
drętwienia, mrowienia w ręce;
-
ból promieniujący;
-
osłabienie siły w szerszym obszarze;
-
do tego ból szyi / łopatki.
Inne możliwości to m.in. zmiany zwyrodnieniowe stawu łokciowego, urazy kości (np. po upadku), rzadziej inne przeciążenia.
Wywiad i badanie kliniczno-funkcjonalne są w tym przypadku kluczowe, gdyż pozwalają określić przyczynę dolegliwości i ukierunkować terapię.
Umów się na konsultację fizjoterapeutyczną
Warto umówić konsultację fizjoterapeutyczną, jeśli:
-
ból utrzymuje się pomimo ograniczenia przeciążeń;
-
stan pogarsza się etapami;
-
zaczynasz tracić funkcję (trzymanie kubka, przesuwanie myszką lub zwykłe zakupy stają się problemem);
-
pojawia się drętwienie, nietypowe promieniowanie, wyraźne osłabienie;
-
dolegliwości bólowe wymuszają modyfikację sposobu wykonywania ruchu podczas czynności dnia codziennego lub treningu.
U sportowców łokieć tenisisty pojawia się często tam, gdzie pracuje chwyt, przedramię i nadgarstek — m.in. u siatkarzy, pływaków, hokeistów, osób trenujących siłowo/funkcjonalnie, a także u części piłkarzy (zwłaszcza przy treningu siłowym lub u bramkarzy).
Umów wizytę: fizjoterapia sportowa
Specjaliści z Kliniki Fizjoterapii dr Tomasza Kuligowskiego mogą pomóc w doborze terapii i zaplanowaniu powrotu do sportu.
Barlickiego 24/1a,
50-324 Wrocław, woj. dolnośląskie